روش های نوین آینده پژوهی

با پیشنهاد: جناب آقای دکتر رضا صالحی امیری

استاد مدرس: آقای دکتر عزیزی

موضوع:  بحث کلیدی آینده پژوهی

 آینده پژوهی اساسا یک پژوهش چند رشته ای است که برای انجام آن محددیت ها و چارچوب ها از میان برداشته می شود زیرا آینده پژوهی پرسشی است در علوم انسانی، مدیریت و تاریخ که با پیش بینی و پیش گویی فرق می کند. یک آینده پژوه، یک کنشگر نیست ولی خنثی و بی طرف هم نیست. در واقع آینده پژوهی دستکاری در آینده است و هنر فرد آینده پژوه توجه به نشانه های ضعیف، توجه به پدیده های نوین  و پویایی است که بداند چه نوع پرسش هایی را مطرح نماید تا به پاسخ مسئله چند پرسشی برسد.

تداوم در آینده پژوهی:

تفاوت آینده پژوهی با برنامه ریزی در این است که باید آینده پژوهی کاری مداوم و ادامه دار باشد زیرا المان های جدید همچنان وارد شده و سناریو های جدید می سازند.

مثال: برسی مشکل تاکسی رانی در پاریس که توسط گروهی از کارشناسان و با تهیه گزارشی انجام شد و تا حدودی مسئله حل شد ولی چون رسیدگی به این مشکل ادامه نداشت، مسئله بصورت حادتر بروز کرد و حتی بر حمل و نقل هوایی و هواپیمایی فرانسه اثر منفی گذاشت. تأثیر گذار بود.

شاید این سناریو برای کشوری،  کوچک باشد ولی با توجه به مثال، ملاحظه می کنید که مسئله ای قابل تأمل است زیرا سناریو ها هر چند کوچک در درازمدت یا کوتاه مدت مسئله سازند.

-در فرانسه یک مکتب در زمینه آینده پژوهی فعالیت خود را بر دو محور قرار می دهد و بسیار موفق تر عمل می کنند و کمیته های متعددی مشارکت می نمایند مثل: ارائه کتاب سفید     

1-رویکرد ساده پرداز، یعنی به جای پیچیده کردن سناریو ها به سمت سناریوهای تکثرگرا حرکت می کنند.

2- رویکرد خلاقانه، یعنی هر عاملی که باعث جلوگیری از خلاقیت آینده پژوه بشود و یا هر مانعی که محدودیتی ایجاد نماید را بردارند. برای آینده پژوه، چارچوب و خط قرمز وجود ندارد زیرا او با هدف پژوهش درباره سناریو ها گام برمی دارد و باید دستش برای هر کاری باز باشد، لذا آینده پژوه برنامه ریز و تصمیم گیرنده نیست و باید در نهایت طرح آماده خود را به مسئول بالاتر ارائه نماید و وظیفه تصمیم گیری یا رد طرح سناریو و پاسخگویی به پذیرفتن یا نپذیرفتن آن بر عهده مسئول می باشد.

عوامل قابل تأمل آینده پژوه:   

·        پویایی.

·        توجه به پدیده های نوین.

·        یافتن نشانه های ضعیف.

·        بداند چه نوع پرسش هایی را مطرح نماید.

·        آینده را دستکاری، نظم، ترسیم و تعریف سناریو نماید. 

·        در فعالیت های خود با وجود یک تاریخ نگار اقدام نماید.